بخش اول:
دسته بندی سازها:
به طور کلی انواع سازهای موسیقی رو به سه دسته تقسیم می کنن. هر گروه از این سازها به شیوه های متفاوتی صوت موسیقیایی تولید می کنن:
دستۀ اول سازهای زهی (Cordophones):
این دسته از سازها خودشون به سه گروه تقسیم میشن.
گروه اول اونهایی که به بر اثر ضربه چکش روی سیمها به صدا درمیان. (مثل پیانو یا سنتور و فکر کنم  زایلفون هم در این دسته قرار می گیره)
گروه دوم (سازهای زهی-آرشه ای) اونهایی که بر اثر مالش آرشه روی سیمها به صدا درمیان. (مثل انواع ویولن)
گروه سوم (سازهای زهی-زخمه ای) دسته ای که به وسیلۀ زخمه زدن به صدا درمیان. (مثل گیتار یا تار و فکر کنم هارپ هم جزء این دسته قرار می گیره.)
دستۀ دوم سازهای کوبه ای (Membranophones):
این دسته گستره ای از سازها رو شامل میشه که به وسیلۀ ضربه های چکش وار یا تلنگر انگشت به صدا درمیان. مثل درامز یا تمبک. همچنین گروهی دیگر از این سازها با به هم کوبیدن دو قطعۀ سازی کم و بیش مشابه تولید صدا می کنن مثل سنج یا کاستانت.
دستۀ سوم سازهای بادی (Aerophones):
این دسته از سازها هم به سه گروه بی زبانه (مثل ترومپت)، تک زبانه (مثل کلارینت) و دو زبانه (مثل اوبوا) تقسیم میشه. که به طور کلی بر اثر ارتعاش هوا در لوله های این دسته از سازها صدا تولید میشه.

بخش دوم:
حالا میخوام به این بپردازم که بر اساس دسته بندی بالا چه چیزی باعث زیرتر یا بم تر شدن صدای هر دسته از سازهای فوق میشه.
یادم میاد که توی فیزیک سال سوم دبیرستانم اگه اشتباه نکنم (سوم ریاضی) یه چیزایی راجع به فرکانس و هارمونیک و اینا خونده بودم. اگه شما هم این مطالب رو به یاد داشته باشید، حتماً باید این چیزا یادتون باشه که:
هر صدایی در اثر ارتعاش یک جسم مرتعش ایجاد میشه که در اثر این ارتعاش هوای اطراف جسم مرتعش جا به جا شده و در نتیجه صوت تولید میشه.
ارتعاشات حاصل از حرکت یک جسم مرتعش هر چی سریعتر باشه باعث میشه فرکانس صوت ایجاد شده بیشتر باشه و در نتیجه ما صدای زیرتری رو درک کنیم و بالعکس؛ یعنی هر چی ارتعاشات کندتر باشن فرکانس پایینتر و در نتیجه صدای بمتری خواهیم داشت.
حالا میخوایم ببینیم چه ویژگی سازها باعث زیر یا بم شدن صدای اونا میشه. این موضوع رو توی سازهای زهی و بادی بررسی می کنیم:
فرکانس توی سازهای زهی به عوامل زیر بستگی داره:
1) طول سیم یا تار: هرچقدر که طول سیم یا تار یک ساز بلندتر باشه فرکانسهای پایینتر و هرچقدر سیمها کوتاهتر باشن فرکانسهای بالاتری تولید میشه. این مساله رو دقیقاً میتونید روی سازی مثل گیتار ببینید که با نگه داشتن انگشتها رو جاهای مختلف دستۀ گیتار در حقیقت ما داریم طول سیم رو تغییر میدیم؛ همچنین اگه به ساختار هارپ نگاه کنید این قضیه کاملاً براتون ملموس میشه.
2) کشیدگی سیم یا تار (محکم یا شل بودن آن): هرچقدر سیم کشیده تر و سفتتر باشه صدای زیرتری خواهیم داشت و هرچقدر سیمها شلتر باشن صدای بمتری خواهیم داشت. این مساله رو هم میتونید به هنگام کوک کردن گیتار یا پیانو ببینید که هرچی سیمها توسط پیچها محکمتر و کشیده تر میشن صدا زیر تر میشه و برعکس.
3) ضخامت سیم یا تار: اگه به یه گیتار (یه گیتار شش سیم، حالا هر نوعش) نگاه کنید می بینید که از سیم اول تا ششم با شروع از سیم اول هرچی جلوتر میریم سیمها ضخیمتر و صدا بمتر میشه.
اما در مورد سازهای بادی؛ در سازهای بادی هم فرکانس به عوامل مختلفی بستگی داره:
1) طول لوله یا مجرای ساز: همونطور که گفتم هوای واردشده یا خارج شده از این دسته از سازها ایجاد صوت می کنه. در این دسته از سازها هرچقدر لوله کوتاهتر باشه فرکانس کمتر و در نتیجه صدای بمتری خواهیم داشت و برعکس.
2) قطر لوله: لوله های گشادتر صداهای بمتر و لوله های باریکتر صداهای زیرتری تولید می کنن.
3) تعداد و قطر سوراخهای روی ساز: هرچقدر که سوراخها کمتر باشن و یا اینکه تعداد بیشتری از سوراخها در هنگام نواختن بسته باشن صدای بمتر و در نتیجه با فرکانس پایینتری خواهیم داشت و برعکس.